Mệt mỏi, khó ngủ, thay đổi cân nặng, rối loạn kinh nguyệt hay thay đổi tâm trạng không phải lúc nào cũng chỉ là “do stress” hay “do tuổi tác”. Một trong những yếu tố có thể đứng phía sau là sự thay đổi của nội tiết tố.

Nội tiết tố là gì?

Nội tiết tố (hormone) là những “chất truyền tin” của cơ thể, được các tuyến nội tiết sản xuất và đưa vào máu để điều phối hoạt động của nhiều cơ quan. Hormone tham gia vào nhiều quá trình như tăng trưởng, chuyển hóa năng lượng, sinh sản và tâm trạng.

Ở phụ nữ, các hormone như estrogen, progesterone, testosterone, hormone tuyến giáp, insulin và cortisol có liên quan đến nhiều chức năng quan trọng: chu kỳ kinh nguyệt, khả năng sinh sản, chuyển hóa, giấc ngủ, tâm trạng, sức khỏe xương và tim mạch.

Điểm cần lưu ý: nội tiết tố không cố định. Nồng độ hormone thay đổi theo ngày, theo chu kỳ kinh nguyệt và theo từng giai đoạn của cuộc đời.

Sức khỏe nội tiết tố ảnh hưởng đến phụ nữ như thế nào?

Một thay đổi về nội tiết có thể xuất hiện qua nhiều biểu hiện khác nhau:

• Sinh sản: thay đổi chu kỳ, rụng trứng và khả năng mang thai.
• Chuyển hóa: thay đổi cân nặng, phân bố mỡ và cách cơ thể sử dụng năng lượng.
• Giấc ngủ & tâm trạng: khó ngủ, thay đổi cảm xúc, lo âu hoặc mệt mỏi.
• Xương & tim mạch: đặc biệt đáng lưu ý khi estrogen suy giảm ở giai đoạn quanh mãn kinh và sau mãn kinh.

Vì vậy, sức khỏe nội tiết tố không chỉ là câu chuyện của kinh nguyệt hay khả năng sinh sản.

Phụ nữ trung niên: Giai đoạn nội tiết thay đổi rõ rệt

Với phụ nữ trung niên, đặc biệt từ giai đoạn quanh mãn kinh, những thay đổi về nội tiết tố có thể trở nên rõ ràng hơn.

WHO cho biết mãn kinh tự nhiên thường xảy ra trong khoảng 45–55 tuổi. Giai đoạn chuyển tiếp có thể kéo dài nhiều năm và ảnh hưởng đến giấc ngủ, tâm trạng, sức khỏe xương, tim mạch và chất lượng cuộc sống.

Tại Việt Nam, Bộ Y tế cho biết có khoảng 13 triệu phụ nữ đang ở độ tuổi tiền mãn kinh và mãn kinh. Nếu tính cả phụ nữ bắt đầu bước vào giai đoạn suy giảm nội tiết sau 35 tuổi, con số này khoảng 20 triệu người.

“Sau mãn kinh, phụ nữ còn sống thêm 20-30 năm, tương đương một phần ba cuộc đời, nhưng phải đối mặt với suy giảm chất lượng cuộc sống với nhiều triệu chứng như bốc hỏa, mất ngủ, mệt mỏi, khô rát âm đạo, giảm ham muốn tình dục, đau xương khớp, loãng xương, và các hậu quả lâu dài về tim mạch, suy giảm trí nhớ.”ừ sớm, từ xa.”

— PGS.TS.BS Lưu Thị Hồng, nguyên Vụ trưởng Vụ Sức khỏe Bà mẹ – Trẻ em, Tổng Thư ký Hội Phụ sản Việt Nam.

Mất ngủ, tăng cân, mệt mỏi hay rối loạn kinh nguyệt đều có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Vì vậy, không nên tự kết luận “rối loạn nội tiết” chỉ từ một triệu chứng hoặc một kết quả xét nghiệm.

Đánh giá nội tiết cần được đặt trong bối cảnh tuổi, triệu chứng, chu kỳ kinh nguyệt, tiền sử sức khỏe và mục tiêu sinh sản của từng người.

Xét nghiệm nội tiết có phải tất cả?

Một kết quả hormone chỉ cho biết một phần thông tin tại một thời điểm. Điều quan trọng hơn là hiểu kết quả đó có ý nghĩa gì trong tổng thể sức khỏe của mỗi phụ nữ và có cần theo dõi thêm hay không.

Đó cũng là lý do chăm sóc sức khỏe nội tiết tố nên chuyển từ “có triệu chứng mới kiểm tra” sang “hiểu cơ thể, nhận biết thay đổi và đánh giá đúng khi cần”.

BeWell và cách tiếp cận sức khỏe nội tiết tố chủ động

Tại BeWell, sức khỏe nội tiết được nhìn trong tổng thể sức khỏe phụ nữ, với quá trình:

Đánh giá → Giải thích → Theo dõi → Chủ động chăm sóc

Mục tiêu không phải là tìm một “chỉ số hormone hoàn hảo”, mà là giúp mỗi phụ nữ hiểu những thay đổi của cơ thể và có cơ sở để chăm sóc sức khỏe phù hợp với từng giai đoạn.

Bài viết nổi bật